Odłożenie ETS2 do 2028 roku nie oznacza, że problem zniknął. Oznacza tylko tyle, że licznik jeszcze nie ruszył. Unia przesunęła start nowego systemu o rok, ale sam mechanizm został utrzymany. Obejmie paliwa używane w budynkach i transporcie drogowym, a więc w praktyce koszt emisji CO2 zostanie doliczony do cen paliw kopalnych sprzedawanych do ogrzewania domów i do napędu aut. Formalnie zapłacą dostawcy paliw, lecz ekonomicznie rachunek trafi do odbiorcy końcowego.
To ważne, bo w debacie publicznej często mówi się o „nowym podatku”, jakby chodziło o osobną opłatę wpisaną na fakturze. W rzeczywistości mowa o podbiciu ceny gazu, węgla, oleju opałowego, benzyny i diesla. Najmocniej odczują to więc nie ci, którzy zużywają mało energii, ale ci, którzy są uzależnieni od paliw kopalnych i nie mają alternatywy.
Spis treści
- 1 Kto zapłaci najwięcej?
- 2 Ile mogą wynieść podwyżki?
- 3 Za co konkretnie zapłacimy więcej
- 4 Czy ceny wymkną się spod kontroli?
- 5 Co będzie się najbardziej opłacać?
- 6 Pompa ciepła tak, ale nie w każdym domu od razu
- 7 Odejście od węgla będzie coraz bardziej racjonalne ekonomicznie
- 8 Czy państwo dopłaci do zmian
- 9 Jak przygotować się już teraz?
- 10 Kto wygra w nowej rzeczywistości
- 11 Wniosek jest prosty
Kto zapłaci najwięcej?
Najbardziej zagrożone są cztery grupy. Po pierwsze właściciele słabo ocieplonych domów jednorodzinnych ogrzewanych węglem lub gazem. Po drugie rodziny mieszkające poza miastem, które muszą codziennie korzystać z samochodu spalinowego. Po trzecie gospodarstwa o niższych dochodach, bo energia i transport pochłaniają u nich większą część budżetu. Po czwarte osoby, które odkładają modernizację domu, licząc, że „jakoś to będzie”. To właśnie bezczynność może okazać się najdroższą decyzją.
Ile mogą wynieść podwyżki?
Z wyliczeń cytowanych przez „Fakt”, opartych na analizie Fundacji Instrat, wynika, że przy cenie ETS2 na poziomie 45 euro za tonę CO2 przeciętny, w miarę dobrze ocieplony dom jednorodzinny może zapłacić około 480 zł rocznie więcej przy ogrzewaniu gazem i około 950 zł więcej przy ogrzewaniu węglem.
Za co konkretnie zapłacimy więcej
Ogrzewanie domu
Im więcej spalasz gazu, węgla czy oleju opałowego, tym większy koszt ETS2 zostanie ukryty w cenie paliwa. Nie chodzi więc wyłącznie o rodzaj pieca, ale o całe zapotrzebowanie energetyczne budynku. Dom nieocieplony lub średnio ocieplony będzie finansową pułapką, nawet jeśli właściciel kupi nowsze urządzenie grzewcze.
Ciepła woda użytkowa
Jeżeli jest przygotowywana z kotła gazowego albo węglowego, również wchodzi do bilansu paliwa kopalnego, a więc pośrednio do kosztu ETS2. To wydatek, o którym wiele osób dziś nie myśli, a który w skali roku ma znaczenie.
Transport
Do cen benzyny i oleju napędowego także będzie doliczany koszt emisji. Dla rodziny, która dziennie dojeżdża do pracy, szkoły i sklepów kilkadziesiąt kilometrów, roczny wzrost wydatków może być bardzo odczuwalny.
Czy ceny wymkną się spod kontroli?
Komisja Europejska i Rada UE próbują temu zapobiec. Oficjalne dokumenty potwierdzają, że dla łagodniejszego startu ETS2 przewidziano mechanizm stabilizacji rynku. Jeśli cena CO2 przekroczy 45 euro za tonę, na rynek mają trafiać dodatkowe uprawnienia, aby ograniczać skoki cenowe. Rada UE przyjęła stanowisko, które ma zapewnić bardziej przewidywalny start systemu w 2028 roku. To nie znaczy, że podwyżek nie będzie. To znaczy tylko, że Bruksela chce ograniczyć scenariusz gwałtownego szoku.
Co będzie się najbardziej opłacać?
Najpierw termomodernizacja, potem nowe źródło ciepła
To najważniejsza zasada. Jeżeli dom traci ciepło przez ściany, dach, stare okna i nieszczelności, właściciel płaci dziś za straty, a po 2028 roku będzie płacił jeszcze więcej. Komisja Europejska wprost wskazuje poprawę efektywności energetycznej budynków jako jeden z głównych kierunków wsparcia z Funduszu Społeczno-Klimatycznego. Europejska Agencja Środowiska podkreśla z kolei, że same sygnały cenowe z ETS2 nie wystarczą i muszą być uzupełniane działaniami strukturalnymi, takimi jak standardy budynków, instrumenty finansowe i doradztwo.
W praktyce najbardziej opłacalna kolejność działań dla wielu rodzin wygląda tak:
- najpierw ograniczenie strat ciepła
- potem dobór nowego źródła ogrzewania do realnych parametrów budynku
- na końcu ewentualne inwestycje dodatkowe, takie jak fotowoltaika czy magazyn energii
Pompa ciepła tak, ale nie w każdym domu od razu
Wokół pomp ciepła narosło wiele uproszczeń. W dobrze ocieplonym domu pompa ciepła może być bardzo racjonalnym kierunkiem. W domu starym, zimnym i bez modernizacji przegród sama wymiana kotła na pompę nie zawsze da najlepszy efekt ekonomiczny. W takim budynku często najpierw trzeba obniżyć zapotrzebowanie na energię, inaczej rachunki za prąd również mogą rozczarować. To nie ideologia, tylko matematyka budynku.
Odejście od węgla będzie coraz bardziej racjonalne ekonomicznie
Już dziś widać, że to właśnie ogrzewanie węglowe jest szczególnie narażone na wzrost kosztów ETS2. Jeśli ktoś stoi przed decyzją, czy inwestować w kolejny kocioł na paliwo kopalne, powinien bardzo poważnie policzyć ryzyko na najbliższe 10–15 lat.
Czy państwo dopłaci do zmian
Tak, przynajmniej w założeniu. Równolegle z ETS2 działa Społeczny Fundusz Klimatyczny. Jego celem jest łagodzenie skutków systemu dla gospodarstw domowych, mikroprzedsiębiorstw i użytkowników transportu znajdujących się w trudnej sytuacji. Fundusz ma finansować m.in. poprawę efektywności energetycznej budynków, czyste źródła ciepła i chłodu, dostęp do pojazdów nisko- lub zeroemisyjnych, a część środków może być przeznaczona na tymczasowe bezpośrednie wsparcie dochodowe. Komisja szacuje, że w latach 2026–2032 instrument może uruchomić co najmniej 86,7 mld euro.
Problem polega na tym, że z perspektywy rodziny nie liczy się sama obietnica funduszu, lecz sprawność państwa. Jeśli mechanizmy wsparcia będą spóźnione, zbyt biurokratyczne albo źle skierowane, wiele osób najpierw odczuje podwyżki, a dopiero potem usłyszy o pomocy.
Jak przygotować się już teraz?
Najgorsza strategia to czekanie. Najlepsza to policzenie własnej ekspozycji na ETS2.
Trzeba odpowiedzieć sobie na kilka prostych pytań. Czym ogrzewam dom. Ile rocznie zużywam paliwa. Jaki mam standard izolacji. Ile kilometrów przejeżdżam autem spalinowym. Czy mój budżet wytrzyma wzrost kosztów o kilkaset albo ponad tysiąc złotych rocznie. W przypadku wielu rodzin odpowiedź będzie niewygodna, ale właśnie od tego zaczyna się dobre przygotowanie.
Kto wygra w nowej rzeczywistości
Nie ten, kto ma najnowszy gadżet energetyczny. Wygra ten, kto ma dom o niskim zapotrzebowaniu na ciepło, elastyczny system ogrzewania i mniejszą zależność od paliw kopalnych. W nowej rzeczywistości najcenniejsze będą nie dopłaty, lecz niskie zużycie energii.
Wniosek jest prosty
ETS2 nie jest jeszcze rachunkiem, który dziś leży w skrzynce. Ale jest wyraźnym sygnałem ostrzegawczym. Gdy system ruszy, najwięcej zapłacą ci, którzy przez ostatnie dwa lata nie zrobili nic.
Źródło: fakt.pl, climate.ec.europa.eu
Zapraszamy do odwiedzenia naszej strony gsenergia.pl, gdzie znajdą Państwo pełen zakres naszych usług.
Oferujemy m.in.: Magazyny Energii, Audyty Energetyczne, Świadectwa Charakterystyki Energetycznej, Wsparcie w Pozyskiwaniu Fuduszy, EMS i rozwiązania w zakresie Dekarbonizacji.
Odkryj więcej!
